|
 เราเดินด้วยคำถาม
คนธรรมดามีวิธีเปลี่ยนแปลงโลกที่หลากหลาย และปฏิบัติการที่หลากหลายย่อมไม่ได้ปรากฏขึ้นมาอย่างไร้ราก หากอยู่บนฐานแนวคิดที่ผ่านการเคี่ยวกรำมาจากสังคม บริบท และผู้คนเรือนหมื่นเรือนแสน แต่คงเป็นเรื่องขี้ปะติ๋วที่เราจะมานั่งจับคู่ปฏิบัติการกับแนวคิดเข้าด้วยกันอย่างตายตัว ความผสมผสานเลื่อนไหลระหว่างกันต่างหากที่เราควรเฝ้ามองและร่วมถักทอ แม้จะมีแต่คำถามและความไม่มั่นใจเต็มไปหมด
เราต้องการสร้างโลกใหม่ แต่เราไม่ต้องการยึดอำนาจ หรือต่อให้ยึดรัฐมาได้ เราจะทำอะไรกับมันล่ะ?
“จอห์น ฮอลโลเวย์” นักคิดคนสำคัญของขบวนการทางสังคมระดับสากล เคยให้สัมภาษณ์และตั้งคำถามเหล่านี้ ไปพร้อมกับเฝ้าสังเกตปรากฏการณ์เคลื่อนไหวทางสังคมที่ไม่มุ่งยึดอำนาจรัฐ
“ผมคิดว่าเราต้องเริ่มต้นด้วยการยอมรับว่า เราไม่มีคำตอบ การที่เราเชื่อว่า การยึดอำนาจรัฐเป็นหนทางที่ผิด ไม่ได้หมายความว่าเรารู้หนทางที่ถูก เราคงต้องหัดคิดถึงการก้าวไปข้างหน้าด้วยการทดลองและตั้งคำถาม เหมือนอย่างที่ชาวซาปาติสต้ากล่าวว่า "preguntando caminamos" – เราเดินด้วยคำถาม”
เมื่อพูดถึงการเปลี่ยนแปลงสังคม เราเคยชินกับการปฏิรูปหรือปฏิวัติที่มีรัฐเป็นศูนย์กลางอำนาจ ซึ่งต้องโค่นล้มหรือค้ำจุนให้ดำรงอยู่ แต่หลายทศวรรษที่ผ่านมา ทั่วโลกปรากฏปฏิบัติการที่ก้าวข้ามรัฐ อาทิ ขบวนการซาปาติสต้า การประท้วงการประชุมองค์การการค้าโลกหรือกลุ่มประเทศร่ำรวย ประท้วงสงครามอิรัก ขบวนการตัวตลก กองโจรสวนดอกไม้ แนวร่วมชุดดำ ฯลฯ แนวคิด ทฤษฎีต่างๆ ได้รับการหยิบยกมาอธิบายปรากฏการณ์เหล่านี้ต่อมา ไม่ว่าจะเป็นการป่วนทางวัฒนธรรม กลุ่มเครือสหาย ปฏิบัติการท้าทายซึ่งหน้า ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมแนวใหม่ ขบวนต้านโลกาภิวัตน์ ฯลฯ
อำนาจและการเปลี่ยนแปลงโลกได้รับการนิยามความหมายใหม่ จากคนเรือนหมื่นเรือนแสนเหล่านี้ เอาเข้าจริงเมื่อย้อนมองกลับไปในประวัติศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงโลกที่ดูยิ่งใหญ่ก็ล้วนเกิดจากคนธรรมดา คนเล็กคนน้อย ระบบหรือวัฒนธรรมที่ยั่งยืน เป็นธรรม ก็ก่อเกิดมาจากชีวิตประจำวันของสามัญชนในแต่ละยุคสมัย
“สามัญชนเปลี่ยนโลก : แนวคิดและปฏิบัติการทางสังคม แรงบันดาลใจสู่คนธรรมดา” เล่มนี้ ได้นำเสนอแนวคิดและตัวอย่างปฏิบัติการรณรงค์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการก่อร่างแนวคิดการเปลี่ยนแปลงโลกด้วยวิถีประจำวัน : We can Change the World Every Day อันเป็นประเด็นหลักในงานของสถาบันต้นกล้า แตกแขนงมาเป็นกิจกรรม อาทิ สัปดาห์ปิดทีวี, 3 วันไม่ซื้อ, เทศกาลหนังสือของนักอ่าน, เทศกาลเสื้อยืดเปลี่ยนโลก
พวกเราต่างติดตาม พูดคุย แลกเปลี่ยนถกเถียงกันถึงแนวคิด ปฏิบัติการเหล่านี้ แล้วปรับประยุกต์มาเป็นปฏิบัติการของตัวเองในบริบทที่เราใช้ชีวิตอยู่ ขอขอบคุณผู้รู้คนหนึ่งของเรา “ภัควดี วีระภาสพงษ์” ผู้เปิดโลกลาตินอเมริกาและการต่อสู้ของสามัญชนอันเร้าใจสู่สังคมไทย บทความกว่าครึ่งในหนังสือเล่มนี้ รวบรวมมาจากการแปลและเรียบเรียงของเธอที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารฟ้าเดียวกัน
“สามัญชนเปลี่ยนโลก” ไม่ใช่ How to วิธีการรณรงค์ที่มีขั้นตอน 1 – 10 มาให้อย่างสำเร็จรูป แต่เป็นอีกหนึ่งแรงบันดาลใจ หนึ่งการเล่าสู่ถึงความกล้าหาญของสามัญชนที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าบนโลกใบนี้ โลกที่เต็มไปด้วยความทุกข์ยาก แต่ก็เป็นโลกที่เต็มไปด้วยความดีงามที่รอวันปรากฏ แล้วเราจะเลือกแง่มุมไหนในการเปลี่ยนแปลง จะขจัดเงื่อนไขที่ก่อความทุกข์ ? หรือสานสร้างเงื่อนไขที่ทำให้โลกสงบสุข ? อะไรเป็นสิ่งที่ทำให้เราคิดว่าคนตัวเล็กๆ ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงโลกได้
แล้วอะไรจะทำให้คนตัวเล็กๆ คิดว่าตนเอง เปลี่ยนแปลงโลกได้ ?
กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติซาปาติสต้า คือ กลุ่มปฏิวัติติดอาวุธที่มีฐานที่มั่นในรัฐเชียปาส รัฐที่จนที่สุดของประเทศเม็กซิโก ซึ่งตั้งแต่ปี ค.ศ. 1994 เป็นต้นมาขบวนการนี้ได้ประกาศสงครามกับรัฐบาลเม็กซิโก โดยที่ฐานสังคมของกองทัพส่วนใหญ่เป็นชนพื้นเมืองแต่ได้รับการสนับสนุนจากนานาชาติ สื่อสารกับทั่วโลกผ่านเว็บไซต์ ความมุ่งหมายของซาปาติสต้าไม่ใช่โค่นล้มรัฐ แต่เป็นอำนาจในการกำหนดวิถีชีวิต การบริหารจัดการทรัพยากรของตน และต่อต้านเสรีนิยมใหม่
กองโจรสวนดอกไม้ คือการที่กลุ่มคนจะตระเวนปลูกดอกไม้หรือทำผักสวนครัวตามพื้นที่รกร้าง พื้นที่ที่ถูกทิ้งไม่ได้ใช้ประโยชน์ คล้ายกับปฏิบัติการยึดตึกร้างมาทำชุมชน สมาคม หรือที่อยู่อาศัย อันเป็นตึกร้างที่ถูกทิ้งขว้างจากรัฐหรือนายทุน
สนใจสนับสนุนเราโดยการสั่งซื้อหนังสือเล่มนี้ได้ที่ 02 437 9445
|
We can change the world everyday.- \\(^3^)//
