ยักษ์ (ใน) จอตู้

บทความนันชนก มีสุวรรณ

เด็กทุกคนต้องการความรัก แต่ด้วยรอยต่อของสังคมไทยจากเกษตรกรรม ที่ไม่เน้นเงินเป็นสังคมอุตสาหกรรม ที่ทุกคนในครอบครัวต้องทำงานเพื่อให้มีเงินใช้จ่ายในครอบครัว
การอพยพถิ่นฐานเข้าสู่เมืองหลวงมีสถิติเพิ่มสูงขึ้น จากครอบครัวขยายที่ทุกคนอยู่รวมกันในบ้านเดียวกัน ที่แม้จะแต่งงานแยกครอบครัวไปแล้วก็ยังคงปลูกสร้างบ้านเรือนอยู่ในบริเวณ ใกล้เคียง กลายเป็นครอบครัวเดี่ยวมีเพียงพ่อ แม่ และลูก ทำให้ความเชื่อมโยงในหมู่เครือญาติเริ่มถอยห่าง

เมื่อวิถีชีวิตเปลี่ยนไปจำเป็นต้องพึ่งพาตนเองมากขึ้น การทำงานเพื่อหารายได้จึงเป็นห่วงโซ่สำคัญ ที่จะทำให้อยู่ได้ในสังคมและคงวนเวียนเช่นนี้ต่อเนื่อง

ปัญหาที่ตามมาก็คือ เมื่อแต่งงานแยกครอบครัว การมีลูกเล็กจึงเป็นปัญหาใหญ่สำหรับพ่อแม่ที่ต้องทำงานด้วยกันทั้งคู่ ทางออกมีให้เลือกเพียงจ้างให้คนอื่นเลี้ยง หรือไม่ก็ส่งไปอยู่กับปู่ ย่า ตา ยาย ที่ต่างจังหวัด

การที่ตัดสินใจเช่นนี้ แพทย์หญิงจันทร์เพ็ญ ชูประภาวรรณ นายกสมาคมนักวิจัยไทยเพื่อเด็กและครอบครัว บอกว่า ส่งผลตามมาในลักษณะของงูกินหาง โดยเฉพาะเด็กที่แม่ไม่ได้เลี้ยงดูตั้งแต่แรกเกิดจนถึง 1 ขวบ การที่ให้คนอื่นเลี้ยงดูไม่ว่าจะเลี้ยงดีแค่ไหน ความรู้สึกก็ไม่เหมือนได้อยู่ใกล้ชิดกับแม่ เพราะเด็กคุ้นเคยกับแม่ตั้งแต่อยู่ในท้องมานาน 9 เดือน สามารถจำกลิ่น จำเสียงเต้นของหัวใจ

เมื่อเด็กเติบโตขึ้นเป็นวัยรุ่น วัยผู้ใหญ่ เขาจะกลายเป็นเด็กที่ไม่เป็นมิตรกับสังคม เป็นคนที่ไม่ไว้ใจโลก ง่ายต่อการที่จะถูกชักจูงไปในทางที่ไม่ดีได้ง่าย หรือที่เรามักพูดกันว่า เด็กสมัยนี้เปราะบาง ไม่มีความคิดเป็นของตนเอง เกิดพฤติกรรมเลียนแบบ ทั้งเรื่องการแต่งตัว เพศสัมพันธ์ กลายเป็นแต่งงานอายุน้อย และตัวเลขหย่าร้างสูง ขณะที่การจดทะเบียนสมรสน้อยลง

สอดคล้องกับข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ระหว่างปี พ.ศ. 2542 ? 2545 ที่ระบุว่า ครัวเรือนไทยประเภทครอบครัวเดี่ยวมีมากกว่า 50% (ปี 2542, 2543, 2544 และ 2545 อยู่ที่ 56.9% , 56.1% , 56.2% และ 55.5%)

โดยที่ครอบครัวประเภท พ่อ แม่ และลูก มีสูงที่สุดโดยมีจำนวนมากกว่า 30% (ปี 2542, 2543, 2544 และ 2545 อยู่ที่ 37.6% , 36.1% , 35.4% และ 34.4%)

และถ้าดูตัวเลขในส่วนของครอบครัวเดี่ยวร่วมกับการที่อยู่คนเดียว ตัวเลขพุ่งขึ้นไปอยู่ระดับที่เกือบ 70% (ปี 2542, 2543, 2544 และ 2545 อยู่ที่ 67.9% , 67.6% , 67.7% และ 67.3%)

ขณะที่ครอบครัวขยายมีจำนวนเพียง 30% (ปี 2542, 2543, 2544 และ 2545 อยู่ที่ 31.3% , 31.6% , 31.7% และ 32.1%)

แต่ เมื่อลงลึกไปถึงรูปแบบของการอบรมเลี้ยงดูของครอบครัวไทย จากข้อมูลบางส่วนในงานวิจัยของ รุจา ภู่ไพบูลย์ และคณะ หัวข้อ ทำความรู้จักครอบครัวบริบทของเด็กไทยใน 5 พื้นที่ โครงการวิจัยระยะยาวในเด็กไทย พบว่า ระยะเลี้ยงดูบุตรวัยทารกส่วนใหญ่เป็นครอบครัวขยาย 54.1% ส่วนใหญ่อยู่รวมกับเครือญาติฝ่ายหญิงมากกว่าฝ่ายชาย จำนวนสมาชิกเฉลี่ย 4.48 คนต่อครอบครัว โดยครอบครัวในพื้นที่กรุงเทพฯ มีขนาดเล็กที่สุดคือ 3.49 คน รายได้ครอบครัวเฉลี่ย 89,104 บาท ทั้งนี้ พบว่า 60% ของครอบครัวมีรายได้ไม่พอใช้จ่าย

นอกจากนี้ ข้อมูลในงานวิจัยเรื่อง ทำความรู้จักเด็กไทยในโครงการวิจัยระยะยาวในเด็กไทย ของ ลัดดา เหมาะสุวรรณ และคณะ ในช่วง 3 เดือนแรกหลังคลอด มารดาคือ ผู้เลี้ยงดูหลักของเด็กเกือบทั้งหมด เมื่ออายุ 6 เดือน 88% เลี้ยงดูโดยมารดาเป็นหลัก เมื่อเด็กอายุมากขึ้น ผู้เลี้ยงดูหลักอื่น ๆ มีบทบาทมากขึ้น โดยเฉพาะย่า ยาย ช่วยเลี้ยงดูให้ถึงเกือบ 1 ใน 4 ของเด็กทั้งหมด

ส่วนบทบาทของบิดาในการเลี้ยงดูเด็กต่ำ มากในทุกอายุ สำหรับพื้นที่กรุงเทพฯ ผู้เลี้ยงดูหลักเกือบทั้งหมดของเด็กในช่วง 3 เดือนแรก คือ มารดา เมื่อเด็กอายุมากขึ้นจนถึง 1 ขวบ ในวัยทำงานมารดาเป็นผู้เลี้ยงดูหลักของเด็กเพียง 1 ใน 3 โดยมีย่า ยาย และลุง ป้า น้า อา เป็นผู้ช่วยในการเลี้ยงดูเด็ก ในขณะที่บิดาเป็นผู้เลี้ยงหลัก 3% ทั้งในวันทำงานและวันหยุด

ข้อมูล ข้างต้นมีส่วนในการสนับสนุนผลสำรวจพัฒนาการของเด็กและวัยรุ่นระดับประเทศ ระหว่างปี 2539 ? 2544 ของ แพทย์หญิงจันทร์เพ็ญ ชูประภาวรรณ ที่ระบุว่า ยิ่งโตขึ้นเด็กมีพัฒนาการตามวัยน้อยลง โดยที่เด็กแรกเกิดถึง 12 เดือน มีพัฒนาการล่าช้า 10.5% สงสัยล่าช้า 18.4% ปกติ 44.7% และเร็วกว่าวัย 26.3%
ช่วงอายุ 13 ? 24 เดือน มีพัฒนาการล่าช้า 10.0% สงสัยล่าช้า 28.5% ปกติ 44.0% และเร็วกว่าวัย 17.6% ส่วนเด็กอายุระหว่าง 25 ? 36 เดือน มีพัฒนาการล่าช้า 10.8% สงสัยล่าช้า 38.7% ปกติ 44.3% และเร็วกว่าวัย 6.2%เด็กอายุ 37 ? 48 เดือน พัฒนาการล่าช้า 17.5% สงสัยล่าช้า 43.5% ปกติ 32.0% เร็วกว่าวัย 7.0% และเด็กอายุ 49 ? 60 เดือน พัฒนาการล่าช้า 17.9% สงสัยล่าช้า 34.4% ปกติ 44.9% เร็วกว่าวัย 2.7% กลุ่มสุดท้าย คือ เด็กอายุ 61 ? 72 เดือน พัฒนาการล่าช้า 26.9% สงสัยล่าช้า 28.6% ปกติ 44.5% เร็วกว่าวัย 0.0%ส่วนเด็กวัยเรียนอายุ 6 ? 12 ปี พบว่ามีระดับสติปัญญาต่ำกว่า 90 มีถึง 44.1% ภาวะปัญญาอ่อน (IQ ต่ำกว่า 70) 8.5%

สำหรับ พัฒนาการด้านจิตใจ อารมณ์ สังคม จริยธรรม ทดสอบด้วยแบบวัด MITSEA (Modified Infant Toddler Social and Emotional Assessment) พบว่า ในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี เมื่อเทียบกับเด็กอเมริกัน เกือบครึ่งของเด็กไทยมีสมรรถนะทางอารมณ์และสังคมอยู่ในเกณฑ์ล่าช้ากว่าเด็ก อเมริกัน และประมาณ 1 ใน 3 มีพัฒนาการด้านสัมพันธ์ใกล้ชิดอยู่ในเกณฑ์ต่ำกว่าเด็กอเมริกัน

นอกจากนี้ด้านที่ต่ำกว่าเด็กอเมริกันชัดเจนคือ ด้านแรงจูงใจใฝ่สำเร็จ และได้สนใจความจดจ่อมีสมาธิ แต่ส่วนที่ดีกว่าเด็กอเมริกันคือ การชอบสังคม และความเห็นอกเห็นใจ ในเด็กอายุ 10 ? 18 ปี มีคะแนนต่ำที่สุด คือ ความคิดสร้างสรรค์ การควบคุมอารมณ์ การคิดวิเคราะห์วิจารณ์ การตระหนักรู้ในตนและการแก้ปัญหา เด็กที่อายุมากขึ้นจะอดออมน้อยลง มีพฤติกรรมไม่ซื่อสัตย์ และไม่ละอายเกรงกลัวบาป เช่น การเล่นขี้โกงเมื่อมีโอกาส การลอกข้อสอบ การเล่นกับเด็กก็จะเกเร เด็กแอบหยิบของในร้านค้า

ขณะที่ข้อมูลของสำนักงานส่ง เสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข และองค์กรอนามัยโลก ปี 2542 ระบุว่า เด็กปฐมวัยอายุ 1 และ 4 ใน 9 จังหวัดเป็นตัวแทน 4 ภาค ยกเว้นกรุงเทพฯ มีพัฒนาการทางภาษาล่าช้ามากที่สุด รองลงมาคือ การใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและการปรับตัว

จากข้อมูลที่ กล่าวมาทั้งหมด คุณเชื่อไหมว่า การเลี้ยงดูมีส่วนสำคัญยิ่งต่อการกำหนดทิศทางการเจริญเติบโต และกระบวนการเปลี่ยนแปลงที่ต่อเนื่องของพัฒนาการมนุษย์

และพ่อ แม่ คือ ผู้กำหนด

ดังนั้น หากเฝ้าใส่ใจพัฒนาการของลูกโดยเฉพาะในช่วงอายุที่เป็นพื้นฐานของพัฒนาการ สำคัญ เช่น พัฒนาการด้านร่างกายจะอยู่ในช่วงอายุ 0 ? 5 ปี พัฒนาการทางภาษาที่เป็นพื้นฐานของสติปัญญาเริ่มตั้งแต่ 2 ? 5 ปี พัฒนาการทางสังคมและจริยธรรมจะอยู่ในช่วงอายุ 6 เดือนถึง 4 ปี และการก่อรูปบุคลิกภาพและพัฒนาการทางเพศที่มีผลต่อพฤติกรรมด้านต่าง ๆ ของเด็กอยู่ที่อายุประมาณ 18 ? 24 ปี

เพื่อ ?ลูก? ผู้ซึ่งเป็นผลิตผลที่มีคุณภาพของครอบครัว และสังคม